12/11/2026
GIÁO SƯ, TIẾN SĨ ĐẶNG NGHIÊM VẠN (1930-2016)
GS. TS. Đặng Nghiêm Vạn là nhà dân tộc học và tôn giáo học hàng đầu Việt Nam, được ví như một trong những "cây đại thụ" đặt nền móng cho ngành Dân tộc học hiện đại và có nhiều đóng góp quan trọng trọng sự hình thành, phát triển ngành Tôn giáo học ở nước ta. Ông từng giữ cương vị Phó Viện trưởng Viện Dân tộc học và là Viện trưởng đầu tiên của Viện Nghiên cứu Tôn giáo thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Ông có công lớn trong việc định hình cơ sở lý luận, phương pháp luận nghiên cứu dân tộc học/nhân học và tôn giáo học phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Hành trình khoa học
GS. Đặng Nghiêm Vạn là người tiên phong phát
triển các lý thuyết về cộng đồng tộc người, mối quan hệ tộc người và quốc gia -
dân tộc ở Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh đa văn hóa và đa tôn giáo. Từ
những năm 1960, GS. Đặng Nghiêm Vạn đã tiên phong nghiên cứu các dân tộc Tày,
Nùng, Thái và nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Bắc, Trường Sơn - Tây
Nguyên. Các công trình của ông góp phần làm sáng tỏ bức tranh đa dạng văn hóa,
quan hệ tộc người và quá trình hình thành cộng đồng quốc gia dân tộc Việt Nam.
Ông nhấn mạnh sự gắn kết bền chặt giữa cộng đồng các dân tộc trong lịch sử dựng
nước và giữ nước.
Không chỉ nổi tiếng về
dân tộc học, ông còn là bậc thầy nghiên cứu về tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam
và Đông Nam Á. Ông đã đi sâu phân tích sự đan xen giữa tôn giáo ngoại nhập
(Phật giáo, Thiên Chúa giáo) với tín ngưỡng bản địa, cũng như sinh hoạt tôn giáo
của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Di sản học thuật
Ông để những công trình
sách chuyên khảo có giá trị cao, được xem là tài liệu kinh điển cho nhiều thế
hệ sinh viên và nhà nghiên cứu:
o
Cộng đồng quốc gia dân tộc Việt Nam
o
Lý luận về vấn đề dân tộc và chính sách dân tộc
của Đảng
o
Về tôn giáo tín ngưỡng Việt Nam hiện nay
Vinh danh
Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc
cho cách mạng, cho sự nghiệp khoa học của đất nước nói chung và ngành khoa học
xã hội Việt Nam nói riêng, GS.TS. Đặng Nghiêm Vạn được Đảng và Nhà nước tặng
thưởng nhiều danh hiệu cao quý:
- Danh hiệu Cán bộ tham gia Tiền
khởi nghĩa
- Huy chương Kháng chiến hạng nhất
- Huân chương Chống Mỹ cứu nước hạng
nhất
- Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng
- Giải thưởng Nhà nước về Khoa học
và Công nghệ với cụm công trình khoa học về dân tộc và tôn giáo (năm 2000) gồm
2 cuốn sách “Quan hệ giữa các tộc người trong một quốc gia dân tộc” và “Những
vấn đề dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam”.
Tác giả: Nguyễn Thị Phương Lê
Nguồn bài viết: Viện Dân tộc học và Tôn giáo học