ĐOÀN CÔNG TÁC VIỆN DÂN TỘC HỌC VÀ TÔN GIÁO HỌC TỔ CHỨC TỌA ĐÀM KHOA HỌC VÀ KHẢO SÁT THỰC ĐỊA TẠI TỈNH LẠNG SƠN
Từ ngày 26/10 đến ngày 03/11/2026, Đoàn công tác của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học đã thực hiện chuyến khảo sát thực địa tại tỉnh Lạng Sơn nhằm thu thập tư liệu phục vụ nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo “Phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc góp phần phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững vùng dân tộc thiểu số trong bối cảnh chuyển đổi số”, mã số KHXH/CT-NV/2026-04-11. Nhiệm vụ thuộc Chương trình khoa học trọng điểm cấp Bộ: “Phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong bối cảnh chuyển đổi số ở nước ta hiện nay”, Mã số: KHXH/CT/2026-04, do Viện Dân tộc học và Tôn giáo học chủ trì. Trong khuôn khổ chuyến công tác, Đoàn đã tổ chức các cuộc tọa đàm khoa học ở cấp tỉnh và tại xã Mẫu Sơn, đồng thời tiến hành điều tra, khảo sát tại các thôn có đông đồng bào dân tộc Nùng và Dao sinh sống.
Tại cấp tỉnh,
Đoàn công tác phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, đơn vị
đầu mối kết nối các sở ban ngành có liên quan, tổ chức tọa đàm khoa học với chủ
đề “Phát huy các giá trị văn hóa truyền thống góp phần phát triển kinh tế,
giảm nghèo bền vững gắn với chuyển đổi số ở vùng dân tộc thiểu số tỉnh Lạng
Sơn: Vấn đề đặt ra và kiến nghị”. Tọa đàm có sự tham gia của các nhà nghiên
cứu thuộc Đoàn công tác và đại diện các sở, ngành chuyên môn của tỉnh. Các đại
biểu đã trao đổi, thảo luận về thực trạng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa
truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số; vai trò của tri thức bản địa, tinh
thần đoàn kết, tương trợ cộng đồng, kinh nghiệm sản xuất, nghề truyền thống và
các phong tục, tập quán trong phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và giảm
nghèo bền vững. Thông qua tọa đàm cấp tỉnh, Đoàn công tác đã tiếp nhận các báo
cáo, tham luận và thông tin chuyên môn về tình hình bảo tồn văn hóa, phát triển
kinh tế - xã hội, thực hiện chính sách dân tộc, giảm nghèo và chuyển đổi số. Những
tư liệu này góp phần cung cấp cái nhìn tổng quan về bối cảnh nghiên cứu, đồng
thời giúp Đoàn xác định các vấn đề cần tiếp tục tìm hiểu, kiểm chứng tại cơ sở.

Tọa
đàm tại Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn
Tiếp nối chương trình làm việc cấp tỉnh, Đoàn
công tác đã phối hợp với UBND xã Mẫu Sơn tổ chức tọa đàm khoa học với chủ
đề “Phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số, góp
phần phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số ở địa
phương: Vấn đề đặt ra và kiến nghị”. Tham dự tọa đàm có các thành viên Đoàn
công tác, đại diện lãnh đạo UBND xã Mẫu Sơn, cán bộ chuyên môn và các tổ chức,
đoàn thể liên quan. Nội dung trao đổi tập trung vào đặc điểm kinh tế - xã hội,
đời sống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn; thực trạng bảo tồn và phát huy
các giá trị văn hóa truyền thống; vai trò của tri thức bản địa, kinh nghiệm sản
xuất và sự gắn kết cộng đồng trong phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập và giảm
nghèo. Các đại biểu cũng trao đổi về tiềm năng phát triển sản phẩm nông nghiệp
đặc trưng, nghề truyền thống, du lịch cộng đồng; những khó khăn trong tiếp cận
nguồn vốn, khoa học - kỹ thuật, thị trường tiêu thụ và giải quyết việc làm. Bên
cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, sản xuất, kinh doanh, tiếp cận
dịch vụ công, quảng bá sản phẩm và bảo tồn văn hóa truyền thống cũng là nội
dung được quan tâm thảo luận.

Tọa
đàm tại UBND xã Mẫu Sơn
Trong quá trình nghiên cứu thực địa tại xã Mẫu
Sơn, Đoàn đã tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi định lượng, kết hợp phỏng vấn sâu
và thảo luận nhóm với các hộ gia đình người Dao, người Nùng. Nội dung khảo sát
tập trung tìm hiểu những giá trị truyền thống tốt đẹp đang được duy trì và thực
hành trong cộng đồng, thể hiện qua tinh thần đoàn kết, tương trợ, tri thức bản
địa, kinh nghiệm sản xuất, phong tục, tập quán, nghề thủ công và sinh hoạt văn
hóa. Đồng thời, Đoàn xem xét vai trò của các giá trị này trong phát triển kinh
tế hộ gia đình, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững; tìm hiểu
những biến đổi trong đời sống văn hóa, sinh kế cũng như khả năng tiếp cận và ứng
dụng công nghệ số của người dân.

Thành viên của Đoàn phỏng vấn sâu hộ người Nùng thôn Bản Khoai, xã Mẫu
Sơn
Tại thực địa,
Đoàn đã trực tiếp tìm hiểu đời sống cộng đồng, ghi nhận kinh nghiệm và cách thức
tổ chức sản xuất, các thực hành văn hóa cũng như nguyện vọng của người dân. Việc
kết hợp khảo sát định lượng với các phương pháp nghiên cứu định tính giúp bổ
sung tư liệu từ nhiều góc độ, đồng thời đối chiếu thông tin do các cơ quan quản
lý cung cấp với thực tế tại địa phương. Những ghi nhận ban đầu cho thấy các giá
trị văn hóa truyền thống, tri thức bản địa và quan hệ cộng đồng giữ vai trò
quan trọng trong đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số. Để phát huy hiệu quả
những nguồn lực này trong phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững, cần kết hợp
nội lực cộng đồng với sự hỗ trợ về vốn, khoa học - kỹ thuật, tổ chức sản xuất,
kết nối thị trường và ứng dụng công nghệ số phù hợp với điều kiện địa phương.

Đoàn chụp ảnh lưu niệm cùng với cán bộ và bà con người Dao
thôn Trà Ký, xã Mẫu Sơn
Chuyến công tác tại tỉnh
Lạng Sơn đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng trong thu thập tư liệu
phục vụ nghiên cứu. Việc
kết hợp tổ chức tọa đàm khoa học ở cấp tỉnh, cấp xã với điều tra, khảo sát trực
tiếp tại 7 thôn đã giúp Đoàn công tác tiếp cận vấn đề nghiên cứu từ nhiều góc độ,
từ chủ trương, chính sách và thực tiễn quản lý đến kinh nghiệm, nhận thức và
nhu cầu của người dân. Nguồn tư liệu thu thập được sẽ tiếp tục được hệ thống
hóa, xử lý và phân tích nhằm làm rõ vai trò, khả năng phát huy các giá trị truyền
thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế, giảm
nghèo bền vững gắn với chuyển đổi số, góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực
tiễn cho việc đề xuất các giải pháp phù hợp trong thời gian tới. Chuyến công
tác đồng thời góp phần tăng cường sự phối hợp giữa Viện Dân tộc học và Tôn giáo
học với các cơ quan chuyên môn của tỉnh Lạng Sơn và chính quyền địa phương,
thúc đẩy sự gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn phát triển kinh tế -
xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.