HỘI THẢO DÂN TỘC HỌC VÀ TÔN GIÁO HỌC THƯỜNG NIÊN NĂM 2026: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN, CẤP BÁCH VỀ DÂN TỘC VÀ TÔN GIÁO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Ngày 18/11/2026, tại Hà Nội, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo Dân tộc học và Tôn giáo học thường niên năm 2026 với chủ đề “Những vấn đề cơ bản, cấp bách về dân tộc và tôn giáo ở nước ta hiện nay”. Hội thảo là diễn đàn khoa học để các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và các đại biểu trao đổi, thảo luận về những vấn đề đang đặt ra trong lĩnh vực dân tộc và tôn giáo; qua đó góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, hoạch định và thực thi chính sách trong bối cảnh mới.

Ảnh: Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm tại Hội thảo
Hội thảo diễn ra dưới sự chủ trì của PGS.TS. Lâm Bá
Nam – Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam và PGS.TS. Nguyễn Văn Minh
– Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, cùng sự hiện diện của PGS.TS.
Nguyễn Đức Minh – Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và đông đảo
các nhà khoa học, nhà quản lý, chức sắc tôn giáo, cán bộ, viên chức, người lao
động của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học

Ảnh: PGS.TS. Nguyễn Đức Minh phát biểu khai mạc
Phát biểu chào mừng và khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn
Đức Minh nhấn mạnh, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều
chuyển biến sâu sắc về tổ chức bộ máy, không gian phát triển, khoa học – công
nghệ và hội nhập quốc tế. Những thay đổi này tác động trực tiếp, đa chiều đến đời
sống kinh tế, văn hóa, xã hội, trong đó có lĩnh vực dân tộc và tôn giáo.
Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, việc vận hành mô hình
chính quyền địa phương hai cấp, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo
và mở rộng không gian phát triển đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác
quản lý nhà nước cũng như hoạt động nghiên cứu khoa học. Trong bối cảnh đó, các
vấn đề dân tộc và tôn giáo cần được tiếp cận một cách toàn diện, khách quan, gắn
với thực tiễn đời sống của cộng đồng, đồng thời nhận diện đầy đủ những yếu tố mới
nảy sinh và các thách thức trong quá trình phát triển.
Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm đề nghị các nhà khoa học tiếp
tục phát huy thế mạnh nghiên cứu chuyên sâu, chú trọng khảo sát thực tiễn, nhận
diện đúng những vấn đề cơ bản và cấp bách đang đặt ra; từ đó đề xuất các luận cứ,
giải pháp có tính khoa học và khả thi. Đặc biệt, nghiên cứu cần quan tâm đến
vai trò chủ thể của cộng đồng, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người
dân, phát huy sức mạnh đoàn kết, đồng thuận xã hội và đóng góp thiết thực vào
quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách dân tộc, tôn giáo trong giai đoạn hiện
nay.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã nghe và trao đổi về 05
báo cáo khoa học, tập trung vào những vấn đề nổi bật trong quản lý phát triển
xã hội vùng dân tộc thiểu số, quan hệ giữa người dân tộc thiểu số với hệ thống
chính trị địa phương, đời sống tín ngưỡng, tôn giáo ở khu vực biên giới và những
biến đổi của hoạt động tôn giáo dưới tác động của chuyển đổi số.
Ở nhóm vấn đề dân tộc, báo cáo “Một số vấn đề cấp bách
về quản lý phát triển xã hội vùng dân tộc thiểu số trong vận hành chính quyền địa
phương hai cấp” của PGS.TS. Đặng Thị Hoa tập trung phân tích những vấn đề mới nảy
sinh trong quản lý phát triển xã hội ở vùng dân tộc thiểu số khi mô hình chính
quyền địa phương hai cấp được triển khai. Báo cáo nhấn mạnh yêu cầu đổi mới
phương thức quản trị ở cơ sở, đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng, các thiết
chế truyền thống và người có uy tín trong quản lý xã hội, bảo đảm sự phù hợp với
đặc điểm văn hóa, xã hội của từng địa bàn.
Cùng tiếp cận từ những thay đổi trong tổ chức bộ máy
và phương thức quản trị địa phương, báo cáo “Quan hệ giữa người dân tộc thiểu số
và hệ thống chính trị địa phương trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển
đổi số: Một số vấn đề đặt ra và khuyến nghị chính sách” của TS. Trần Hồng Thu
phân tích thực tiễn tại tỉnh Tuyên Quang và Quảng Ngãi. Trên cơ sở khảo sát thực
địa, báo cáo chỉ ra những chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy và cung cấp
dịch vụ công, đồng thời làm rõ những rào cản về địa lý, ngôn ngữ, trình độ học
vấn và khả năng tiếp cận công nghệ của người dân. Từ đó, tác giả đề xuất các
khuyến nghị nhằm nâng cao khả năng tiếp cận chính quyền, bảo đảm tính bao trùm
và tăng cường sự tham gia của người dân tộc thiểu số trong hoạt động của hệ thống
chính trị địa phương.
Ở lĩnh vực tôn giáo, tín ngưỡng, báo cáo “Tôn giáo,
tín ngưỡng nơi vùng biên: Nghiên cứu đối sánh thực hành tâm linh và chính sách
quản lý ở vùng biên giới Việt – Trung” của ThS. Hồ Sỹ Lập và ThS. Vì Thị Lan
Phương tiếp cận đời sống tâm linh vùng biên dưới góc nhìn nhân học và đối sánh
liên quốc gia. Báo cáo đề cập đến sự vận động của các thực hành tín ngưỡng bản
địa, quá trình phục hưng và di sản hóa các giá trị văn hóa truyền thống, đồng
thời phân tích những tác động của các dòng chảy tôn giáo mới đối với thiết chế
cộng đồng và công tác quản lý nhà nước. Qua đó, báo cáo gợi mở những vấn đề cần
quan tâm trong việc kết hợp bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo với yêu cầu
giữ gìn ổn định và an ninh tại khu vực biên giới.
Hai báo cáo còn lại tập trung làm rõ những biến đổi của
đời sống tôn giáo trong môi trường số. Với báo cáo “Chuyển đổi số và những biến
đổi trong hoạt động tôn giáo ở Việt Nam hiện nay”, TS. Đặng Thị Hải Hằng phân
tích tác động của công nghệ số đến phương thức truyền bá giáo lý, thực hành niềm
tin, duy trì quan hệ cộng đồng và quản trị nội bộ của các tổ chức tôn giáo. Báo
cáo cho thấy đời sống tôn giáo ngày càng có sự đan xen giữa không gian trực tiếp
và môi trường số, đồng thời đặt ra những vấn đề mới về nhận diện, quản lý hoạt
động tôn giáo, tính xác thực của thông tin, trách nhiệm của các chủ thể và an
toàn dữ liệu.
Trong khi đó, báo cáo “Hoạt động của các ‘hiện tượng
tôn giáo mới’ trên không gian mạng và vấn đề đặt ra trong công tác quản lý ở Việt
Nam hiện nay” của TS. Lê Thị Liên tập trung nhận diện xu hướng các hiện tượng
tôn giáo mới tận dụng nền tảng trực tuyến để truyền bá, kết nối và mở rộng ảnh
hưởng. Báo cáo phân tích những khó khăn, thách thức đối với công tác quản lý hoạt
động tín ngưỡng, tôn giáo trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành
môi trường hoạt động rộng mở, vượt qua giới hạn địa lý và phương thức quản lý
truyền thống.
Các báo cáo trình bày tại Hội thảo đã tiếp cận những vấn
đề dân tộc và tôn giáo từ nhiều góc độ, kết hợp giữa nghiên cứu lý luận, phân
tích chính sách và tư liệu thực tiễn. Những nội dung được đề cập cho thấy các vấn
đề dân tộc và tôn giáo hiện nay có mối liên hệ chặt chẽ với những biến đổi về tổ
chức bộ máy, quản trị địa phương, chuyển đổi số, đời sống cộng đồng và yêu cầu
bảo đảm ổn định xã hội.
Tại phiên thảo luận, các đại biểu đã tập trung trao đổi,
làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn được đặt ra trong các báo cáo; chia sẻ
góc nhìn nghiên cứu về những biến đổi trong đời sống dân tộc, tôn giáo trước
tác động của bối cảnh phát triển mới. Các ý kiến thảo luận góp phần bổ sung,
làm sâu sắc hơn những vấn đề nghiên cứu, đồng thời gợi mở các hướng tiếp cận và
giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về dân tộc, tín ngưỡng,
tôn giáo trong thời gian tới.
Phát biểu kết luận Hội thảo, chủ trì Hội thảo ghi nhận
và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, những đóng góp khoa học của các nhà nghiên
cứu và đại biểu tham dự. Các báo cáo và ý kiến trao đổi đã góp phần làm rõ nhiều
vấn đề cơ bản, cấp bách trong lĩnh vực dân tộc và tôn giáo hiện nay, đồng thời
cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ hoạt động nghiên cứu, tư vấn
chính sách của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học trong thời gian tới.
Hội thảo Dân tộc học và Tôn giáo học thường niên năm
2026 là diễn đàn trao đổi học thuật thiết thực, góp phần tăng cường kết nối giữa
các nhà khoa học, thúc đẩy nghiên cứu liên ngành và nâng cao chất lượng nghiên
cứu về dân tộc và tôn giáo, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn phát triển
mới của đất nước.

Ảnh: PGS.TS. Lâm Bá Nam - chủ trì Hội thảo