Hoạt động khoa học - Viện Dân tộc học và Tôn giáo học

CHUYỂN ĐỔI SỐ VÀ BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TỘC NGƯỜI: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ NGHỊ QUYẾT SỐ 57-NQ/TW CỦA BỘ CHÍNH TRỊ

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết không chỉ tạo động lực cho đổi mới phương thức nghiên cứu, quản lý và phổ biến tri thức, mà còn đặt ra yêu cầu nhìn nhận đầy đủ hơn mối quan hệ giữa công nghệ số với các giá trị văn hóa, xã hội và con người.
HỘI THẢO KHOA HỌC “QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ, NGUỒN LỰC TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN TRONG GIAI ĐOẠN MỚI”

Ngày 26/8/2026, tại Hội trường Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Quan điểm, giải pháp phát huy các giá trị, nguồn lực tín ngưỡng, tôn giáo phục vụ phát triển trong giai đoạn mới”. Đây là một trong những hoạt động khoa học được tổ chức trong chuyến công tác tại Thành phố Hồ Chí Minh thuộc đề tài khoa học và công nghệ cấp Nhà nước “Nghiên cứu, phát huy giá trị và nguồn lực của tín ngưỡng, tôn giáo phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, mã số KX.03.08/21-30. Hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá tổng thể thực trạng giá trị và nguồn lực của tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam; đồng thời trao đổi quan điểm, đề xuất giải pháp phát huy hiệu quả các giá trị, nguồn lực này trong giai đoạn mới.
HỘI THẢO KHOA HỌC “PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG TỐT ĐẸP CỦA DÂN TỘC TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN”

Sáng ngày 26/8, dưới sự chủ trì của PGS.TS. Nguyễn Văn Minh - Viện trưởng và TS. Bùi Thị Bích Lan - Phó Viện trưởng, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong bối cảnh chuyển đổi số: Lý luận và thực tiễn”. Trong khuôn khổ nhiệm vụ Mũ, đây là diễn đàn học thuật quan trọng mở đầu cho Chương trình Khoa học và công nghệ trọng điểm cấp Bộ giai đoạn 2026-2029 “Phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong bối cảnh chuyển đổi số ở nước ta hiện nay”, nhằm định hình nền tảng lý luận thống nhất cho toàn Chương trình.
NHẬN DIỆN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VÀ NGUỒN LỰC TÍN NGƯỠNG TÔN GIÁO TẠI THÀNH PHỐ ĐỒNG NAI

Ngày 20/08/2026, tại Uỷ ban MTTQ Việt Nam thành phố Đồng Nai, đoàn công tác của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học thực hiện nhiệm vụ đề tài cấp nhà nước: “Nghiên cứu, phát huy giá trị và nguồn lực tín ngưỡng, tôn giáo phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới” đã tổ chức buổi tọa đàm khoa học với chủ đề: “Nhận diện và phát huy giá trị và nguồn lực tín ngưỡng, tôn giáo phục vụ phát triển”. Tham gia tiếp đón và làm việc với đoàn có ông Nguyễn Tấn Phú – Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam thành phố Đồng Nai; bà Lê Thị Thái – Thành uỷ viên, Phó trưởng Ban tuyên giáo và Dân vận thành uỷ; ông Nguyễn Đình Kiên – Phó giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, ông Vũ Xuân Trường – Phó giám đốc Sở Văn hoá Thể thao và du lịch thành phố Đồng Nai cùng đại các cán bộ, chuyên viên
Cộng đồng tin - thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh tại các điện tư gia ở Việt Nam qua khảo sát điều tra thực tế

Nghiên cứu hiện tượng tin - thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh (Hồ Chí Minh) cho đến nay chủ yếu vẫn là những nghiên cứu lồng ghép với các hiện tượng tôn giáo mới khác, hơn là tách từng loại hình để khảo sát khách quan về những chủ thể thực hành. Với cách tiếp cận nhân học tôn giáo, xã hội học tôn giáo, bài viết cung cấp những thông tin chân thực, khách quan về cộng đồng tin - thờ Hồ Chí Minh ở các điện tư gia tại Việt Nam hiện nay qua các số liệu điều tra thực tế (định lượng và định tính) mà nhóm nghiên cứu đã thực hiện trong các năm 2024 - 2025. Bài viết cung cấp những thông tin cơ bản nhất về chủ thể tin - thờ Hồ Chí Minh nhằm cung cấp cho người đọc thêm những hiểu biết về một cộng đồng có cùng niềm tin mới mẻ này. Qua đó giúp luận giải về hiện tượng thờ Hồ Chí Minh ở Việt Nam một cách đầy đủ và thuyết phục hơn.
TỌA ĐÀM KHOA HỌC “CHIA SẺ KINH NGHIỆM XUẤT BẢN QUỐC TẾ”

Nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và đẩy mạnh công tác hội nhập học thuật toàn cầu, sáng ngày 17/8, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức buổi tọa đàm khoa học với chủ đề “Chia sẻ kinh nghiệm xuất bản quốc tế”. Buổi tọa đàm do TS. Dương Văn Biên làm diễn giả chính, với sự tham dự của PGS.TS. Nguyễn Văn Minh – Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, cùng toàn thể các nhà nghiên cứu thuộc Viện.
Sử dụng và quản lý tài nguyên thiên nhiên ở vùng dân tộc thiểu số và biên giới tỉnh Sơn La

Thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu “Quản lý và sử dụng tài nguyên thiên nhiên của các dân tộc thiểu số vùng biên giới trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính ở nước ta hiện nay”, ngày 11 tháng 8 đoàn công tác của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học do TS. Nguyễn Thẩm Thu Hà làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với các sở, ban, ngành tỉnh Sơn La nhằm tìm hiểu thực trạng sử dụng và quản lý tài nguyên thiên nhiên của các dân tộc thiểu số, nhất là tại khu vực biên giới, trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.
TỪ ÁP LỰC NỘI TẠI ĐẾN TÁI CẤU TRÚC SINH KẾ: CHUYỂN DỊCH LAO ĐỘNG TRONG NGƯ NGHIỆP VEN BIỂN TỈNH QUẢNG NGÃI

Dựa trên dữ liệu khảo sát tại hai xã ven biển, bài viết phân tích quá trình chuyển dịch lao động trong ngư nghiệp ven biển tại tỉnh Quảng Ngãi. Kết quả cho thấy thu nhập bấp bênh, điều kiện lao động khắc nghiệt, rủi ro thiếu an toàn và suy giảm sức khỏe không tác động riêng lẻ mà tích lũy theo thời gian, dần vượt qua ngưỡng an toàn sinh kế và thúc đẩy chuyển dịch lao động. Trong khi đó, các lực hút bên ngoài tương đối yếu do rào cản trong tiếp cận thị trường lao động, bao gồm trình độ học vấn thấp, kỹ năng đặc thù và sự phụ thuộc vào mạng lưới xã hội địa phương. Quá trình này chịu ảnh hưởng của vòng đời nghề nghiệp và chủ yếu diễn ra theo hướng đa dạng hóa sinh kế, qua đó đặt ra thách thức đối với tái sản xuất lực lượng lao động trong dài hạn. Bài viết vượt ra khỏi cách tiếp cận lực đẩy và lực hút truyền thống bằng cách nhấn mạnh sự tích lũy các áp lực nội tại của ngư nghiệp ven biển.Dựa trên dữ liệu khảo sát tại hai xã ven biển, bài viết phân tích quá trình chuyển dịch lao động trong
NHẬN DIỆN GIÁ TRỊ, NGUỒN LỰC TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO TẠI TỈNH AN GIANG

Thực hiện đề tài cấp Nhà nước về “Nghiên cứu, phát huy giá trị và nguồn lực tín ngưỡng, tôn giáo phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, vừa qua, đoàn công tác của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học đã phối hợp với Sở dân tộc và tôn giáo tỉnh An Giang tổ chức buổi tọa đàm khoa học với chủ đề: “Nhận diện và phát huy giá trị, nguồn lực tín ngưỡng, tôn giáo phục vụ phát triển”. Tham buổi tọa đàm có ông Danh Lắm - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh; Ông Đào Văn Xem – Trưởng Ban Tôn giáo và đại diện lãnh đạo các cơ quan: Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Sở Văn hoá và Thể thao; Sở Du lịch tỉnh An Giang cùng các cán bộ, chuyên viên của Sở Dân tộc và tôn giáo.
ĐỘI NGŨ CÁN BỘ DÂN TỘC THIỂU SỐ TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ TỈNH QUẢNG NGÃI VỚI BỐI CẢNH SẮP XẾP TỔ CHỨC BỘ MÁY

Bài viết phân tích thực trạng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị cơ sở tại tỉnh Quảng Ngãi sau sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy. Việc mở rộng địa bàn và dân số ở vùng dân tộc thiểu số miền núi, làm tăng độ phức tạp trong quản lý hành chính địa phương. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ đại diện của cán bộ dân tộc thiểu số trong các cơ quan chính quyền vẫn chưa tương xứng với cơ cấu dân số địa phương; mặc dù trình độ và kỹ năng đã được nâng cao, cán bộ dân tộc thiểu số vẫn gặp nhiều áp lực trong quản lý đa nhiệm và khối lượng công việc phức tạp. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực và chất lượng đội ngũ, điều chỉnh cơ cấu bộ máy, tăng cường gắn kết cán bộ với cộng đồng, đồng thời thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở