Định hướng chủ đạo của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học trong những năm tới là gắn chặt hơn nữa nghiên cứu cơ bản với nghiên cứu ứng dụng, tư vấn chính sách, đẩy mạnh nghiên cứu sâu và toàn diện về các tộc người, các tôn giáo kết hợp với nghiên cứu sâu theo vấn đề và theo vùng trên cơ sở kế thừa những thành tựu của ngành Dân tộc học/nhân học và Tôn giáo học. Kết quả nghiên cứu cần có những đóng góp thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đồng bào các dân tộc, các tôn giáo; đổi mới và năng cao hiệu quả trong hoạch định và thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo trong tình hình mới.

Cụ thể, trong thời gian tới, các nghiên cứu khoa học, tư vấn chính sách cần bám sát định hướng lớn trong nhiệm kỳ 2025-2030 và tầm nhìn đến 2045 của Viện là “Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản, cấp bách về dân tộc, tôn giáo góp phần xây dựng cộng đồng quốc gia-dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước”, trên cơ sở đó tập trung làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản, cấp bách về dân tộc, tôn giáo, thực hiện chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc trong Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV và các kỳ Đại hội Đảng tiếp theo dưới góc nhìn dân tộc học/nhân học và tôn giáo học. Tiến hành nghiên cứu cơ bản, toàn diện, kết hợp với nghiên cứu ứng dụng và dự báo về các vấn đề cơ bản, cấp bách về dân tộc, tôn giáo ở Việt Nam và thế giới, nhằm cung cấp những luận cứ khoa học cho việc hoạch định và thực hiện hiệu quả chính sách và pháp luật về dân tộc, tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế. Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng các báo cáo chuyên đề về những vấn đề dân tộc, tôn giáo cơ bản, cấp bách, các tộc người, tôn giáo và vùng dân tộc, tôn giáo có yếu tố nhạy cảm để góp phần giải quyết các vấn đề dân tộc, tôn giáo ở nước ta, thực hiện thành công chính sách, pháp luật về dân tộc, tôn giáo và chiến lược đại đoàn kết dân tộc, phục vụ sự nghiệp xây dựng cộng đồng quốc gia Việt Nam thống nhất, vững mạnh.