Mục tiêu của nhiệm vụ là phân tích, làm rõ thực trạng, các tác động và những vấn đề đặt ra trong mối quan hệ giữa người dân các tộc người thiểu số với hệ thống chính trị địa phương trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy ở Việt Nam hiện nay. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tương tác giữa người dân và hệ thống chính trị địa phương, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nâng cao chất lượng quản trị tại các vùng dân tộc thiểu số.

Đây là nghiên cứu lặp lại, được triển khai khảo sát tại hai tỉnh Tuyên Quang và Quảng Ngãi ở các thời điểm khác nhau nhằm nhận diện sự biến đổi theo thời gian của mối quan hệ giữa người dân các tộc người thiểu số với hệ thống chính trị địa phương trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Qua đó, nghiên cứu hướng tới phát hiện kịp thời những vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại vùng dân tộc thiểu số.

Để triển khai thực hiện nhiệm vụ, từ ngày 10/3 đến 24/3/2026, đoàn nghiên cứu của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học do TS. Trần Hồng Thu làm trưởng đoàn đã tiến hành điều tra, khảo sát đợt 1 tại tỉnh Quảng Ngãi. Tại đây, đoàn đã thực hiện thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu với đại diện các cơ quan cấp tỉnh như Ban Tổ chức Tỉnh ủy, Văn phòng Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ và Trung tâm Hành chính công. Nội dung làm việc tập trung vào các vấn đề liên quan đến công tác tổ chức cán bộ, vận hành bộ máy, việc triển khai các hoạt động quản lý nhà nước cũng như các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương sau sắp xếp; đồng thời làm rõ những thuận lợi, khó khăn và kiến nghị của các cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đặc biệt trong mối quan hệ với người dân các tộc người thiểu số trên địa bàn.

      Đoàn nghiên cứu thảo luận nhóm với các cơ quan cấp tỉnh tại hội trường UBND tỉnh Quảng Ngãi

 Sau thời gian làm việc tại với các cơ quan cấp tỉnh, đoàn nghiên cứu đã di chuyển đến khảo sát sâu tại xã Ia Chim – một xã ở phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi để tìm hiểu về mối quan hệ giữa người dân các tộc người thiểu số tại đây, chú trọng vào người Gia-rai và người Ba-na, với hệ thống chính trị địa phương. Đoàn đã có các thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu với lãnh đạo xã và các phòng chức năng của xã Ia Chim, khảo sát 150 phiếu điều tra (75 phiếu đối với người Gia-rai ở thôn Plei Sar, 75 phiếu đối với người Ba-na ở thôn Rơ Wắk), thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu các cán bộ thôn và người dân địa phương, về các nội dung liên quan đến tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, sự tham gia của người dân tộc thiểu số vào bộ máy chính quyền địa phương, sự cung cấp dịch vụ công của chính quyền và tiếp cận dịch vụ công của người dân, sự tin tưởng của người dân đối với chính quyền địa phương trong bối cảnh hiện nay.

                      Đoàn nghiên cứu thảo luận nhóm với cán bộ xã Ia Chim tại hội trường UBND xã

                                           Cán bộ đoàn nghiên cứu phỏng vấn phiếu hỏi người dân

Đoàn cũng đã tham dự quan sát người dân Gia Rai thôn Plei Sar tham gia bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp tại điểm bầu cử số 8 của xã Ia Chim

                                            Đoàn nghiên cứu chụp ảnh tại điểm bầu cử số 8

Đợt công tác khảo sát tại tỉnh Quảng Ngãi đã hoàn thành các mục tiêu đề ra, thu thập được các thông tin thực tiễn quan trọng về mối quan hệ giữa người dân các tộc người thiểu số và hệ thống chính trị địa phương, làm cơ sở cho việc phân tích, đánh giá và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Những kết quả thu được sẽ được sử dụng để so sánh, đối chiếu với khảo sát tại tỉnh Tuyên Quang, từ đó nhận diện các xu hướng biến đổi và vấn đề nảy sinh trong quá trình triển khai chính quyền hai cấp tại vùng dân tộc thiểu số.