14/07/2026
So sánh nghi lễ lên đồng của người Việt và nghi lễ then của người Nùng
Thực hiện nhiệm vụ khoa học cấp cơ sở năm 2026 với đề tài "So sánh nghi lễ lên đồng của người Việt và nghi lễ Then của người Nùng", Vừa qua, đoàn công tác của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học do ThS. Đỗ Duy Hưng làm trưởng đoàn đã tiến hành khảo sát thực địa tại xã Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn. Chuyến khảo sát được triển khai tại ba thôn Nà Cốc, Tòng Chẹp và Đồng Trường nhằm thu thập tư liệu phục vụ nghiên cứu, đồng thời tìm hiểu thực trạng thực hành nghi lễ Then của người Nùng trong bối cảnh hiện nay.
Trong thời gian làm việc tại
địa phương, đoàn nghiên cứu đã làm việc với lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội xã
Bình Gia; Tại địa bàn, đoàn đã gặp gỡ 10 thầy Then đang trực tiếp hành nghề, trong đó có các thầy Then cao tuổi,
những người có nhiều năm thực hành nghi lễ và một số thầy thuộc thế hệ kế cận.
Việc lựa chọn đối tượng khảo sát ở nhiều độ tuổi và kinh nghiệm hành nghề khác
nhau giúp đoàn nghiên cứu có điều kiện nhận diện cả những yếu tố truyền thống
được bảo lưu và những biến đổi trong thực hành nghi lễ Then hiện nay. Ngoài ra đoàn
có quan sát tham dự, khảo sát tại các hộ gia đình và thu thập các tài liệu quản
lý Nhà nước liên quan đến lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.
Tại buổi làm việc
với lãnh đạo lãnh đạo Phòng văn hóa - Xã
hội xã Bình Gia, đoàn đã tiếp nhận thêm các thông tin về đặc điểm dân cư, thực
trạng thực hành tín ngưỡng Then, công tác quản lý nhà nước cũng như những thuận
lợi, khó khăn trong quá trình bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể sau khi thực
hiện sắp xếp đơn vị hành chính.
|
Đoàn công tác
của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học làm việc với lãnh đạo Phòng Văn hóa -
Xã hội xã Bình Gia.
|
|
Tiếp đó đoàn nghiên cứu bắt
đầu khảo sát thực địa tại các thôn Nà Cốc, Tòng Chẹp và Đồng Trường. Đoàn trực
tiếp gặp gỡ các thầy Then, khảo sát không gian thực hành nghi lễ, tìm hiểu điều
kiện hành nghề, quá trình truyền dạy cũng như vai trò của nghi lễ Then trong đời
sống văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng người Nùng.

Đoàn công tác của
Viện Dân tộc học và Tôn giáo học làm việc với tại thôn Nà Cốc, xã Bình Gia.
Đoàn ghi chép quá trình thực hành nghi lễ, thu thập
tư liệu về hệ thống nghi lễ, lời hát Then, đàn tính, trang phục nghi lễ và những
biến đổi trong thực hành Then hiện nay.
ThS. Đỗ Duy Hưng trao đổi với thầy Then
trong quá trình khảo sát thực địa tại thôn Đồng Trường , xã Bình Gia
ThS. Đỗ Duy Hưng trao đổi với thầy Then
trong quá trình khảo sát thực địa tại thôn Tòng Chẹp , xã Bình Gia
Trong quá trình ở thực địa, đoàn nghiên cứu
đã tiến hành rà soát, bổ sung thông tin, đối chiếu các kết quả khảo sát với cán
bộ văn hóa địa phương và hoàn thiện việc thu thập tư liệu trước khi kết thúc
đợt công tác. Những tư liệu thu thập được sẽ tiếp tục được xử lý, phân tích
nhằm phục vụ các nội dung nghiên cứu của nhiệm vụ.
Đỗ Duy Hưng - Phòng Nghiên cứu Tín ngưỡng và các Tôn giáo nội sinh
Nguồn bài viết: Viện Dân tộc học và Tôn giáo học