Ảnh: TS. Dương Văn Biên trình bày tại buổi tọa đàm

Phát biểu khai mạc tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xuất bản quốc tế đối với các viện nghiên cứu chuyên ngành hiện nay. Viện trưởng khẳng định đây vừa là yêu cầu tự thân của nhà khoa học, vừa là tiêu chí khẳng định uy tín, vị thế của tổ chức nghiên cứu trên bản đồ học thuật quốc tế. Tuy nhiên, công tác này đòi hỏi sự định hướng nghiêm túc về mặt chất lượng nhằm tránh những thái cực cực đoan: hoặc quá coi trọng xuất bản quốc tế mà hạ thấp các công bố có giá trị bằng tiếng Việt, hoặc khép kín và e ngại hội nhập.

Tại buổi tọa đàm, TS. Dương Văn Biên đã trình bày một cách hệ thống quy trình 5 bước cốt lõi của công tác xuất bản quốc tế, bao gồm: lên ý tưởng, tìm kênh xuất bản, quá trình viết bài, gửi bài và cấu trúc chuẩn của một bài báo khoa học.

Đối với khâu lên ý tưởng và lựa chọn kênh công bố, diễn giả chia sẻ các phương thức tiếp cận hiệu quả thông qua việc tham gia hội thảo uy tín và xây dựng mạng lưới liên kết với các học giả nước ngoài. Diễn giả cũng hướng dẫn cụ thể cách thức tra cứu, nhận diện hệ thống tạp chí chuẩn ISI/Web of Science (các chỉ mục SSCI, A&HCI, ESCI) và Scopus qua các công cụ trực tuyến như Clarivate và Scimago. Đặc biệt, TS. Dương Văn Biên lưu ý các nhà nghiên cứu cần tìm hiểu kỹ thông tin ban biên tập, quy cách của từng tạp chí và chủ động sàng lọc, tuyệt đối tránh các tạp chí "săn mồi" (predatory journals) gây ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đến lý lịch khoa học.

Đi sâu vào kỹ năng viết bài và hoàn thiện bản thảo, tọa đàm đã thảo luận sôi nổi về cấu trúc tiêu chuẩn của một bài báo quốc tế (dung lượng từ 8.000 đến 10.000 từ) gồm các phần: Tiêu đề, Tóm tắt, Mở đầu, Phương pháp luận, Kết quả và Thảo luận, Kết luận, cùng Danh mục tài liệu tham khảo. Diễn giả khuyến nghị với mỗi bài nghiên cứu, các tác giả nên tập trung giải quyết triệt để một vấn đề nghiên cứu thay vì trình bày quá nhiều chủ đề trong một bài nghiên cứu, đồng thời chú trọng phần tổng quan tài liệu để thiết lập sự "đối thoại" trực tiếp với giới học thuật quốc tế. Về ngôn ngữ, nếu có thể được người viết bài nên ưu tiên tư duy và thể hiện trực tiếp bằng tiếng Anh thay vì dịch cơ học từ tiếng Việt, sử dụng câu ngắn súc tích (lý tưởng từ 15–18 từ), tránh các thuật ngữ mơ hồ và tận dụng công nghệ AI một cách kiểm soát để tinh chỉnh văn bản.

Kết thúc phần trình bày, diễn giả đã chia sẻ kinh nghiệm thực tế về quy trình phản biện thông qua một "Bảng chỉnh sửa" (Revision Table) cụ thể, minh chứng cho việc tiếp thu và giải trình các ý kiến phản biện một cách khoa học, kiên trì.

Buổi tọa đàm diễn ra trong không khí học thuật nghiêm túc, cởi mở. Các nhà nghiên cứu của Viện đã tích cực trao đổi về những rào cản thực tế trong kỹ năng chuyển ngữ, phương pháp luận nghiên cứu và cơ chế hỗ trợ công bố quốc tế tại đơn vị. Kết quả của buổi tọa đàm không chỉ cung cấp những chỉ dẫn thực hành hữu ích cho các cán bộ nghiên cứu, đặc biệt là thế hệ nghiên cứu trẻ, mà còn góp phần hiện thực hóa chiến lược hội nhập, nâng cao năng lực nghiên cứu và tư vấn chính sách của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học trong giai đoạn mới.

Một số hình ảnh tại buổi tọa đàm