Xã Mỹ Lý là  nằm ở phía Tây của tỉnh Nghệ An, với hơn 40km chiều dài đường biên giới giáp nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Bản Yên Hòa là một trong 12 đơn vị hành chính của xã và có 100% dân cư là người Thái.

Đối với người Thái nơi đây, nghề dệt vải của nữ giới là một trong những nghề phụ nhưng mang đậm nét đặc trưng văn hóa của cộng đồng. Người Thái vẫn truyền tai nhau câu “ Nhinh hụ dệt phải, trai hụ xen he (Gái biết dệt vải, trai biết đan chài) để làm mốc tuổi trưởng thành của con trai và con gái. Trải qua thời gian, người phụ nữ Thái đã đúc kết được kinh nghiệm để làm ra những sợi tơ tằm mềm nhưng rất chắc. Sợi tơ sau khi phơi khô có thể dùng sợi trắng để dệt hoặc nhuộm thành sợi màu. Trong truyền thống, người Thái có kinh nghiệm nhuộm màu từ các nguyên liệu trong tự nhiên. Hiện nay, những người biết kỹ thuật này ở bản Yên Hòa tuổi đã cao và không có nhiều nhóm người trẻ quan tâm đến nhuộm vải.

Đến cuối năm 2025, bản Yên Hòa có 2ha đất trồng dâu nuôi tằm và có thể cung cấp đủ tơ cho nhu cầu dệt của các hộ dân trong bản. Trận lũ lịch sử vào tháng 7/2025 đã phá hủy phần lớn diện tích trồng dâu của bản, và đến tháng 3/2026 cả bản chỉ còn 0,3 ha. Điều này khiến cho nguồn sợi tơ cho nghề dệt trở nên khan hiếm và đắt đỏ. Để có đủ nguyên liệu dệt, người dân phải mua thêm từ địa phương khác với giá cao hơn, khoảng 1,2 triệu đồng/kg sợi tơ. Ngoài dệt bằng sợi tơ tằm truyền thống, người Thái nơi đây còn mua nguyên liệu từ Lào với nhiều màu sắc đa dạng. Tuy nhiên, tấm vải được dệt từ sợi tơ tằm vẫn được ưa chuộng hơn bán với giá cao hơn so với sợi nhập từ Lào về. Các sản phẩm dệt của người Thái ở bản Yên Hòa bao gồm: tấm vải thổ cẩm, khăn trải bàn, tấm váy, khăn…

Nghề dệt của người Thái ở bản Yên Hòa được định hướng bảo tồn và phát triển gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Tại đây đã hình thành nhóm dệt thổ cẩm nhằm kết nối các chị em trong bản cùng nhau làm sản phẩm,bán ra thị trường cả trong và ngoài nước. Ban đầu, tổ dệt chỉ có 30 hộ tham gia, đến tháng 5/2025 tđã lên tới 56 hộ.

Phụ nữ Thái ở Yên Hòa đang rút sợi tơ tằm, ảnh chụp năm 2025

Trong tương lai, bản Yên Hòa có thể là một trong những điểm dừng chân đón khách du lịch đến tham quan, mua sản phẩm và trải nghiệm làng nghề dệt. Trước mắt, chính quyền nơi đây cần có phương án khôi phục lại diện tích trồng dâu nuôi tằm sau thiên tai, sau đó là truyền nghề cũng như tiếp tục quảng bá, hướng tới xây dựng thương hiệu làng nghề trong thời gian tới.