Tham dự buổi lễ có GS.TS. Lê Văn Lợi - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương. Đoàn của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học có PGS.TS. Nguyễn Văn Minh - Viện trưởng; TS. Bùi Thị Bích Lan và TS. Ngô Quốc Đông - Phó Viện trưởng, cùng các lãnh đạo quản lý cấp phòng và một số cán bộ nghiên cứu. Trong khuôn khổ chương trình, đoàn đã tham quan không gian trưng bày - nơi giới thiệu những thành tựu tiêu biểu của khoa học xã hội trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Điểm nhấn của sự kiện là tọa đàm về Ứng dụng kết quả nghiên cứu dân tộc học/nhân học vào thực tiễn: Câu chuyện trang phục dân tộc Chứt ở tỉnh Quảng Trị. Trong đó, nhóm nghiên cứu thực hiện nhiệm vụ khoa học “Nghiên cứu thực trạng, nhu cầu và định hình trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở tỉnh Quảng Bình” đã tham gia với vai trò diễn giả. Xuất phát từ thực tế lịch sử là bộ trang phục truyền thống bằng vỏ cây của người Chứt đã mai một và bộ trang phục bằng vải mang tính nhận diện tộc người chưa được hình thành, nhóm nghiên cứu đã đồng hành cùng với người dân thuộc 05 nhóm địa phương của dân tộc Chứt (Sách, Mày, Rục, Arem, Mã Liềng) trong quá trình kiến tạo, định hình bộ trang phục.

Quá trình này không chỉ đối diện với những thách thức về tư liệu và điều kiện thực địa, mà còn là những tranh luận về nguy cơ “áp đặt văn hóa” hay “phát minh truyền thống”. Tuy nhiên, với tiếp cận xuyên ngành, liên ngành, trong đó chú trọng tiếp cận nhân học – dựa vào cộng đồng, đặt cộng đồng vào trung tâm, bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng đã được định hình và được cộng đồng đón nhận với sự đồng thuận cao. Không phải được thiết kế từ ý tưởng chủ quan của nhà nghiên cứu, bộ trang phục đã phản ánh đậm nét những đặc trưng văn hóa, lịch sử tộc người, môi trường tự nhiên nơi cư trú và nhất là từ đề xuất, mong muốn, lựa chọn của chính cộng đồng. Kết quả nghiên cứu không dừng lại ở sản phẩm học thuật, mà đã được chuyển hóa rõ nét vào thực tiễn. Khoảnh khắc xúc động nhất, theo chia sẻ của TS. Bùi Thị Bích Lan - chủ nhiệm đề tài, là khi nhìn thấy đồng bào Chứt tự tin, tự hào mặc trang phục mới trong các sự kiện cộng đồng. Đó không chỉ là kết quả của một nghiên cứu, mà còn là sự hồi sinh của một biểu tượng văn hóa trong đời sống đương đại. Sau khi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị tổ chức cấp phát hơn 600 bộ trang phục cho đồng bào Chứt, các tổ chức quốc tế như UNESCO và Craft Link tiếp tục đồng hành, hỗ trợ đào tạo kỹ năng cắt may cho người dân. Hướng tiếp cận này không chỉ góp phần nâng cao tính chủ động của cộng đồng trong việc bảo tồn và tái tạo văn hóa, mà còn mở ra khả năng phát triển sinh kế bền vững, gắn kết giữa bảo tồn văn hóa và phát huy năng lực nội sinh.

Phát biểu kết thúc tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Văn Minh - Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học nhấn mạnh, kết quả của nhiệm vụ đã đáp ứng  được hai yêu cầu cốt lõi đặt ra ngay từ đầu: (1) Phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng của đồng bào; và (2) Thể hiện được bản sắc văn hóa chung của cả 05 nhóm địa phương, qua đó góp phần củng cố tinh thần gắn kết và ý thức tộc người một cách bền vững. Sự kiện không chỉ là dịp giới thiệu một kết quả nghiên cứu tiêu biểu của Viện, mà còn là minh chứng sống động cho việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học xã hội vào đời sống thực tiễn. Đây cũng là biểu hiện cụ thể của mô hình liên kết  giữa cơ quan khoa học, chính quyền địa phương và các tổ chức quốc tế trong việc chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị xã hội.

Một số hình ảnh tại lễ khai mạc và Tọa đàm